CHEO KIMEFUTWA: HARAKATI ZA MWANAMKE KUPIGANIA HAKI ZA AJIRA NCHINI TANZANIA

Barua hiyo ilikuwa fupi, kavu na ya kikatili. “Nafasi yako kama Meneja wa Rasilimali Watu, Maendeleo na Utawala imefutwa kuanzia sasa hivi. Kwa mpigo mmoja tu wa kalamu, kazi ilifutwa, utambulisho wa kitaaluma ukapuuzwa na maisha yalitarajiwa kuendelea kama kawaida. Lakini Laeticia hakukubali. Aling’amua kwamba kile kilichoonekana kama hatua ya kawaida ya kiutendaji, kilikuwa ni mfumo dume wa kitaasisi uliojificha nyuma ya hoja za kiuchumi.

Alikataa kutoweka kimya kimya ndani ya takwimu za waliopunguzwa kazi. Badala yake, alipinga uamuzi huo: kisheria, kiakili na kisiasa, akaigeuza kero binafsi kuwa mapambano ya wazi dhidi ya mfumo wenyewe. Kwa kufanya hivyo, alifichua ukweli kwamba taasisi hazifanyi kazi tu kwa misingi ya sheria na sera, bali kupitia watu wanaozitafsiri, kuzipinda na wakati mwingine hata kuzitumia vibaya.

Mapambano yake yaliishia katika ushindi uliopatikana kwa taabu kupitia mchakato mrefu wa kisheria. Katika safari hiyo, alifanya uamuzi wa makusudi kuandika, kutoa taarifa, kufichua na kuelimisha. Kwa kugeuza uzoefu wake kuwa kitabu hiki, Laeticia anatoka kuwa mhanga wa dhuluma na kuwa mchochezi wa uelewa.

Hivyo, Cheo Kimefutwa si kumbukumbu tu ya maisha. Ni silaha ya maarifa, ushuhuda wa harakati na mwongozo kwa wale wanaopaswa kuendesha taasisi ambazo mara nyingi huonekana kuwa zisizo na upendeleo ilhali si hivyo. Kinaonyesha jinsi sheria zilizoundwa kulinda haki zinavyoweza kudhoofishwa katika utekelezaji, na jinsi watu binafsi, wakiwa na maarifa na dhamira ya kupambana, wanaweza kusimama na kupigania haki zao.

Mwaka 2023, karibu miongo minne baada ya kufukuzwa kwake kazi, Laeticia alirejea simulizi yake katika Cheo Kimefutwa – Toleo la Pili . Hili halikuwa tu chapisho jipya bali tathmini mpya iliyoboreshwa na uzoefu, hekima na mageuzi yaliyotokea katika mazingira ya sheria na sera nchini Tanzania. Toleo hili jipya linaweka simulizi yake binafsi ndani ya muktadha mpana wa mageuzi ya kitaifa, hususan kupitishwa kwa Sheria ya Ajira na Mahusiano Kazini ya mwaka 2004 (ELRA, 2004). Sheria hii ilianzisha mifumo ya usuluhishi na uamuzi wa migogoro, ilitambua migogoro binafsi ya ajira na ilikataza ubaguzi na unyanyasaji wa kijinsia – mafanikio ambayo, kwa kiwango kikubwa, yalichochewa na kesi za mapambano kama hii.

Cheo Kimefutwa hakisimulii historia tu – kinafuatilia mchakato wa mabadiliko, kikiunganisha mapungufu katika sheria za zamani na maendeleo ya sasa, Kitabu kinatukumbusha kwamba mabadiliko ya kisheria yanaweza pia kutokana na ujasiri wa mtu mmoja.

Hata hivyo, Laeticia haandiki tu kusherehekea yaliyopita pekee. Anaandika kuifafanua hali ya sasa na kuuandaa mustakabali wa haki za kazi kwa siku zijazo. Toleo la pili linaipa nguvu zaidi simulizi yake kupitia sura yake ya mwisho, “Kukabidhi Kijiti”, ambayo inaangazia mwelekeo wa mapambano ya haki kutoka kizazi kimoja hadi kingine. Sura hiyo inazungumza moja kwa moja na vijana wanaoingia katika soko la ajira, wanaharakati wa masuala ya kijinsia na watetezi wa haki za binadamu wanaotafuta mabadiliko ya kimfumo, pamoja na wasomi na wanasheria wanaochunguza mageuzi ya haki za kazi. Waajiri pia wanahimizwa kutafakari kuhusu haki, uwajibikaji na thamani ya muda mrefu ya sehemu za kazi zinazozingatia haki na usawa.